गुरुवार, १८ सप्टेंबर, २०२५

पितृ पक्ष

सध्या पितृपक्ष चालू आहे, भाद्रपद महिन्याचा कृष्णपक्ष. कोणाचा यावर विश्वास असतो तर कोणाचा नाही. ज्या तिथीला आपल्या पूर्वजांनी इहलोक सोडला, त्या तिथीला त्यांच्यासाठी श्राद्ध विधी करतात. तसं तर या नैवेद्यामध्ये भरपूर पदार्थ केले जातात. आणि ते कसेही केले तरी चविष्टच होतात. पण लोकांमध्ये या नैवेद्याबाबत बरीच मतमतांतरे आहेत.

कोणी म्हणते की हे जेवण दुःखाचे असते त्यामुळे आपण ते इतर वेळी ताव मारून, 'वा काय छान झालंय' असं म्हणून खातो तसं खाऊ नये, तर कोणी म्हणते हे जेवण पितरे येऊन जेवून जातात आणि समाधानी होऊन आपल्याला आशीर्वाद देतात तर आपणही जेवताना समाधानी, आनंदी असावे.

जसे जेवणाबद्दल तसेच इतर काही गोष्टींबद्दलही असेच उलटसुलट समज आहेत. कोणी म्हणते या काळात शुभ कार्य करू नये. सोने, घर, वाहन इत्यादी खरेदी करू नये, थोडक्यात आनंददायी काहीही करू नये. नवीन काही सुरु करू नये. तेच कोणी म्हणते की या काळात नवीन सुरुवात किंवा खरेदी केल्याने पूर्वजांनाही आनंदच वाटेल आणि ते आशीर्वादच देतील, तर देवाबरोबरच पूर्वजांचेही आपल्याला आशीर्वाद मिळतील.

तसं तर हे नंतरचे सगळे विधी आपण करूच, पण जिवंतपणी कोणाचीही काळजी घेणे जास्त महत्वाचं आहे ना. नाहीतर असंही पाहिलं आहे की घरातील एखादी व्यक्ती जराजर्जर होऊन मरण पावल्यानंतर घरातल्यांकडे त्यांचा सध्याचा फोटो सुद्धा नसतो, तो कोणाकडे मिळतो तर त्यांची शुश्रूषा करण्यासाठी ठेवलेल्या व्यक्तीकडे! आई - बापांना मरण येते वृद्धाश्रमामध्ये! ते काय आपल्या वंशजांना आशीर्वाद देणार?

जितक्या व्यक्ती तितक्या प्रवृत्ती असतातच. तसंच हे आपलेच पूर्वज, तर त्यांचे स्वभाव आपल्यालाच माहिती असणार ना. "आमच्या वेळी असं नव्हतं" ही एक प्रसिद्ध उक्ती आहे. काही लोक असे असतात की माझं बालपण असं गेलं, आम्ही असे राहिलो तर तुम्हीही तसेच रहा. तर कोणाचं असं असतं की आमच्या वेळी असं नव्हतं पण तुम्हाला मिळतंय ना मग तुम्ही त्याचा आनंद घ्या. आपल्या १ -२ पिढ्या आधीच्या लोकांमध्ये जिवंतपणीच मोठ्यांचा इतका धाक असायचा की पितरांचा धाक नक्कीच असणार! पण आपण गेल्यावर आपली पित्रे घातली जातील (?) तेव्हा नक्कीच आपले वंशज अशा धाकामध्ये नसणार.  

आपले पूर्वज यापैकी कोणत्याही प्रकारातले असले तरी आपण आदरपूर्वक त्यांचं स्मरण करणं आणि त्यांच्याप्रती कृतज्ञता व्यक्त करणं त्यांना नक्कीच आवडत असेल. समजा हे सगळं खोटंच असेल, पण त्या निमित्ताने होणारा दानधर्म कोणाला तरी नक्कीच उपकारक ठरत असेल. पितृपक्षात तुळस, आंबा, पिंपळ इत्यादी काही झाडे लावावीत म्हणतात, ते देखील आपल्याला उपकारकच नाही का! नैवेद्य वगैरे काहीच जमत नसेल तर दानधर्म करणं आणि ते होते म्हणून आपण आहोत ही कृतज्ञता व्यक्त करणं, त्यांच्या आठवणींमध्ये थोडा काळ रमणं आपल्याच मनाला मोठं समाधान देऊन जाणारं आहे ना.




गुरुवार, ११ सप्टेंबर, २०२५

पावसाळा






तुमचा आवडता ऋतू कोणता असा प्रश्न कधी ना कधी कोणीतरी विचारलाच असेल ना तुम्हाला?

माझा नावडता ऋतू नक्कीच उन्हाळा आहे, आणि आवडता पावसाळा! 

थोडं लहान असताना पावसाळ्यात काही-बाही लिहायला वगैरे सुचायचं, उन्हाळ्याच्या लाहीनंतर सगळीकडे वातावरण प्रसन्न झाल्यामुळे असेल कदाचित पण मनही प्रसन्न व्हायचं.
तसं पण पावसाळा आला की कुत्र्याच्या छत्र्या आणि बेडकांची ओरड चालू होतेच नाही का! 

पावसाळी ट्रेक्स असायचे, गेल्या वर्षीपर्यंत कितीही भिजलं तरी सर्दी-खोकला-ताप वगैरे हे काय असतं माहिती नव्हतं.

या वर्षी मात्र पावसाळ्याने की पावसाने (विचार करणारा ईमोजी) अगदी उबग आणलाय. 
मे महिन्यात जे सुरु झालाय ते जायचं काही नावच नाही. 
ऐन गौरी-गणपतीमध्ये हे धो-धो चालूच. थोडी रिमझिम असतेच दर वर्षी, पण यंदासारखा अगदी निरुत्साही वाटावं असा आठवत नाही कधी झालेला.

एक तर अजून गम्मतच झाली, ऑगस्ट मध्ये कोकणात ट्रिप काढलेली, १५ ऑगस्ट आणि सप्ताहांत जोडून येत होते. मग काय यावं फिरून म्हटलं. आणि राखीपौर्णिमा होऊन गेलेली त्यामुळे तर पाऊस जास्त नसेल असा अंदाज घेऊन बुकिंग केलं होतं. पण १५ ऑगस्टला तिकडे पोहोचताच प्रॉपर्टीवाल्यांनी सांगितलं की गेले पाच दिवस सतत पाऊस चालू आहे. एकतर कोकणातला पाऊस आणि  वातावरण तर असं की प्रॉपर्टीच्या बाहेर पडायची इच्छा होईना. त्यात त्यांनी अजून एक बॉम्ब टाकला १६ ऑगस्टला दहीहंडी होती, तर प्रॉपर्टीमध्ये जेवण मिळणार नव्हतं, कामाला कोणी माणसंच येणार नाहीत म्हणे. म्हणजे पावसाने बाहेर जाता येईना आणि आत थांबून जेवणही नाही मिळणार. हे खरं तर त्या लोकांनी बुकिंग घेतानाच सांगितलं पाहिजे ना. कोकणाबद्दल ही गोष्ट एवढी गुपित कशी काय राहिली देव जाणे. मग काय १६ ऑगस्टलाच तिकडून काढता पाय घेतला आणि आलो पुण्यात परत! 

तर असा हा २ ० २ ५ चा पावसाळा! 
खरं सांगू का, आत्ता या वर्षीपर्यंत माझा आवडता ऋतू पावसाळाच होता! हो "होता"च :D





शुक्रवार, १७ डिसेंबर, २०२१

अर्ध्या वाटेवर


घरातून निघताना आपल्याला कुठे जायचंय हे माहिती नाही असं नसतंच ना! अगदीच डोकं भिरभिरलंय आणि काय करावं सुचत नाही असा एखादा आणि तेही क्वचितच निघत असेल घरातून कुठे जायचंय हे न ठरवता, किंवा वाटेतच ठरवत असेल कुठे जायचं ते. काहीजण प्रवासाची जागेवर पोहोचण्यापेक्षा जास्त मजा लुटतात तर काही इच्छित स्थळी पोहोचण्यावर जास्त लक्ष देतात आणि प्रवासाला कंटाळवाणं मानतात. 

प्रवासाची मजा लुटता येईल नक्कीच पण रोजच्याच प्रवासाचा आनंद कोणी घेतो का? ऑफिस दहा किलोमीटरवर आहे आणि ट्रॅफिकमुळे रोज पोहोचायला दीड दीड तास लागत असेल तर तो काय बिचारा प्रवासाची मजा घेणार? त्याच्यासाठी तर कधी एकदा ऑफिसला किंवा घरी पोहोचतो असंच होणार ना. मग कोणी कितीही सांगितलं की "the journey is always better than the destination" तरी काय फरक पडतो!

आयुष्य हा प्रवासच आहे असं सगळेच म्हणतात, पण असा प्रवास की ज्याचं खरंखुरं गंतव्यस्थळ कोणालाच नको आहे. रोजचाच झालाय हाही प्रवास. कधी आपण जागेवर पोहोचलो असं वाटतच नाही. आज काही मिळालं तर उद्या आपला जीव दुसरं काहीतरी मिळवण्याच्या मागे. शांत, निवांत कधी वाटतच नाही. आपण कायमच आपले कोणत्यातरी गोष्टीच्या अर्ध्या वाटेवरच !

आयुष्य हा प्रवास आहे म्हणण्यापेक्षा आपला प्रत्येक दिवस हेच आपलं destination आहे असं मानलं तर कदाचित हे अर्ध्या वाटेवरचं जीव टांगणीला लागणं थोडं कमी होईल का ?