(Post is available HERE to read in English)
माणसाला निसर्गाची निसर्गतःच ओढ असते. असंच मलाही खूप लहानपणापासूनच झाडारोपांचा नाद लागला. मी तेव्हा दुसरीत असेन, शाळा सुटली की रिक्षावाल्या काकांची वाट बघत शाळेच्या गेटबाहेर आम्ही खेळत असू. मी आणि माझी तेव्हाची मैत्रीण मोनिका. पिंपरीच्या एचए शाळेत मी शिकत होते. तिसरीत असतानाच ती शाळा सोडावी लागल्याने गेटसमोर नक्की काय वास्तू होती ते आता आठवत नाही पण त्या वास्तूच्या आवारात बरीच रोपे, लहान झाडे आणि वेली होत्या ते आठवतंय. वास्तूला गेट नव्हते. म्हणजे शाळेच्या गेटबाहेर एक लहान रस्ता, मातीचाच पायवाट असल्यासारखा होता, त्याचे डांबरीकरणदेखील झाले नव्हते आणि हा रस्ता ओलांडला की त्या वास्तूतल्या आवारातील ही झाडेझुडपे.
एकदा खेळता खेळता एका वेलीकडे लक्ष गेले. बऱ्याच परिसरात ती वेल पसरली होती. तिची पाने आकर्षक आणि इतर वेलींपेक्षा वेगळ्या गंधाची वाटली. तो सुगंधही छान वाटला. मग मी आणि मोनिकाने त्यावर बरीच चर्चा केली आणि त्यावर संशोधन करण्याचे ठरवले. संशोधन म्हणजे असे की आपण या वेलीची पाच-सहा पाने एवढा शेंडा तोडून नेला आणि आपल्या घरी कुंडीमध्ये लावला तर आपल्याकडेही ही छान पानांची गंधित वेल अशीच बहरेल का हा प्रयोग आम्हाला करून बघावासा वाटला. आमच्याकडे तेव्हा भाड्याच्या घरात राहत असल्याने झाडे-वेली वगैरे नव्हते फक्त एक तुळशीची कुंडी होती पण मोनिकाच्या घरासमोर काही झाडे लावलेली होती. त्यामुळे असा शेंडा काढून नेला आणि तो लावला तर अशीच वेल आपल्याकडेही वाढेल याची तिला जास्त खात्री होती. तर त्या भरघोस वाढलेल्या वेलीतील दोन वेगवेगळे शेंडे तोडून आम्ही घरी नेले.
मोनिकाकडे वेल रुजवण्यासाठी जमीन होती. आमच्या घरापुढे सगळी फरशी होती. मी ती वेल घरी नेऊन आईला दाखवली. आई म्हणाली ही ओव्याची वेल आहे. मग आईने ती लावण्यासाठी एक न लागणारा पत्र्याचा डबा शोधून दिला. घरापासून थोड्या अंतरावर एक शेत होते, तिथून मी पिशवीत भरून माती आणली. माझा उत्साह बघून आईने सगळे सोपस्कार मलाच पार पाडू दिले. काही दिवसातच वेल छान वाढू लागली. तिचे निरीक्षण करण्याचा तेव्हा छंदच लागला होता. मोनिकाकडेही वेल छान वाढली. आई अधूनमधून त्याची पाने काढून भजी बनवत असे ती फार रुचकर लागत. असे हे माझे आयुष्यातले पहिले वृक्षारोपण! नंतर मनी प्लॅन्ट, काही फुलझाडे अशी बरीच रोपे त्या वास्तूच्या आवारातून आणून आमच्या घरी आणून लावायचे, जपायचे हे उद्योग मी आणि माझ्या मैत्रिणीने केले. आणि झाडाझुडपांची आवड निर्माण झाली.
चौथीला घर बदलले. पुण्यातील घरासमोर मोठे अंगण होते. आजीने फुलवलेली छान बाग होती. देशी गुलाब, मोगरा, हजारी मोगरा, अबोली, जास्वंदी, गोकर्ण, ब्रह्मकमळ, मधुमालती, कण्हेर, तगर ही फुलझाडे तर आवळा, पेरू, मिरची, तोंडली, घोसाळे, कारले ही फळे आणि भाज्यांची झाडे-वेली यांची अंगणात रेलचेल होती. इकडेही मला गीता माझी एक झाडेप्रेमी मैत्रीण भेटली. ती आणि मी शाळेत एकत्र ये-जा करत असू. शाळा दोन किलोमीटरवर होती. येताना आम्ही निवांत चालत फिरत येत असू. तिच्या घरीदेखील खूप छान बाग होती. येता येता काही बंगले लागत त्यांच्या कुंपणाबाहेर काही झाडांच्या फांद्या लटकलेल्या असत. त्यात वेगळे काही दिसले की आम्ही छोटीशी फांदी तोडून आमच्या घरी लावण्यासाठी आणत असू. हे न विचारता असे दुसऱ्यांच्या झाडांच्या फांद्या तोडून आणणे बरोबर होते का तेव्हा माहिती नव्हते. पण आम्हाला वाटे विचारून त्यांनी दिले नाही तर! घरी सांगत असू की रस्त्यातल्या झाडाची तोडून आणली. काही चोरून, काही स्वतः बिया लावून गीताने आणि मी आपापल्या घरी सूर्यफूल, आंबा, नारळ अशी बरीच झाडे लावली आणि वाढवली.
आता तेव्हासारखी कुठून झाडे न विचारता आणण्याची गरज पडत नाही, नर्सरीतून हवे ते आणता येते. लग्न झाल्यानंतर सासरी कोणालाच झाडांची आवड नव्हती. एक तुळसच होती फक्त घरामध्ये. मीदेखील आधी आपण इकडे रुळू आणि मग झाडांना रुळवू असे ठरवून लगेच बाल्कनीतल्या झाडांच्या मागे लागले नाही. जमिनीवरच्या बागेची सवय असल्याने असेल कदाचित पण त्या घरात बाल्कनीत बाग फुलवावी असे कधी वाटलेच नाही. आता आम्ही पुन्हा घर बदलले आहे, जमिनीवर जागा नाहीच पण इकडे मला बाल्कनीत भरपूर रोपे लावायची आहेत. सध्या एक एक करून घेऊन सहा सात कुंड्या लावून झाल्या पण आत्ता तरी सगळी शोभेचीच झाडे आहेत. हळूहळू बाल्कनीत लावता येईल अशी छान बाग फुलवायची आहे. सध्या माझ्या बादलीतल्या यादीतील हे पहिले काम आहे.